Điển tích Quả táo của sự bất hòa | Khi một quả táo có thể châm ngòi cho cuộc chiến

Thiên đình Olympos (Ô-lanh-pơ) hôm ấy nhộn nhịp khác thường. Tất cả các vị thần – nữ và nam, lớn và nhỏ – kéo nhau về, trên những cỗ xe ngựa bay hay lướt nhẹ trên làn gió mỏng, để dự lễ cưới của Thétis (Thê-tit), nữ thần biển cả, với người anh hùng Peleus (Pê-lê). Trong tiếng ca múa đàn hát tưng bừng của các nàng Muse (Muy-dơ), khung cảnh rực rỡ như một bản giao hưởng thần thoại. Rượu nho thơm ngọt lan tỏa, các vị thần đã ngồi vào bàn tiệc. Trên ngai vàng, Zeus (Dơt) – Vương thần tối cao – ngồi bên Hera (Hê-ra), vợ mình, nữ thần của hạnh phúc lứa đôi, người chủ tọa cuộc vui linh thiêng ấy.

Câu chuyện về quả táo vàng

Giữa lúc bữa tiệc tưng bừng, một quả táo vàng bỗng lăn vào giữa bàn tiệc – quả táo được hái từ vườn thiêng của các nàng Hesperides (He-xpê-rit), trên vỏ khắc rõ dòng chữ: “Tặng người đẹp nhất”. Cả cung điện xôn xao. Các vị thần bàn tán, tranh nhau cầm quả táo thần. Nhưng rồi, sự ồn ào lắng xuống, mọi ánh mắt dồn về quả táo vàng ấy. Ai là người đẹp nhất? Ai dám nhận? Và – ai là kẻ đã lăn quả táo này vào bàn tiệc?

Kẻ đó chính là Eris (Ê-rit) – nữ thần Bất Hòa, em gái sinh đôi của thần Chiến tranh Ares (Aret). Trong khi tất cả các vị thần, dù ở chân trời đáy biển hay tận địa ngục, đều nhận được lời mời, thì Thétis và Peleus đã quên không mời Eris – vị thần cay đắng, uất ức, mang trong lòng sự thù hận với thế giới Olympos. Không được mời, nàng vẫn đến. Giấu quả táo vàng trong áo, đợi lúc mọi người cười nói say sưa, nàng bí mật lăn quả táo vào bàn tiệc rồi rời đi, nhẹ như khói.

Khi mọi người đọc dòng chữ trên quả táo, họ bỗng im bặt. Các thần lặng lẽ truyền tay nhau, nhìn nhau, không ai dám giữ lấy. Ai có thể là “người đẹp nhất” giữa bao thần nữ tuyệt sắc? Dù nhiều nữ thần hy vọng, song chẳng ai dám công khai. Cuối cùng, chỉ còn Hera, Athena (A-tê-na – nữ thần Trí tuệ), và Aphrodite (Ap-rô-đi-tê – nữ thần Sắc đẹp và Tình yêu) nhất quyết tranh giành quả táo.

Một vị thần lớn tiếng: “Xin Vương thần Zeus, người tối cao và sáng suốt, hãy phân xử ‘Ai là người đẹp nhất’.”

Zeus thoáng suy nghĩ. Trong lòng ông hiện lên bao kịch bản rắc rối: nếu chọn Hera, vợ mình, sẽ sinh ra bao lời dị nghị; nếu chọn Athena hoặc Aphrodite, chẳng thể thoát khỏi cơn ghen của Hera. Vậy nên ông giao việc ấy cho Paris (Parit) – chàng trai đẹp nhất châu Á. Và lệnh cho Hermes (Hec-mét) – thần truyền tin – dẫn ba nữ thần đến gặp Paris tại chân núi Ida (I-đa).

Cuộc phán xử của Paris

Paris khi ấy đang dạo chơi trên núi. Hermes kể lại câu chuyện, rồi trao quả táo vàng cho chàng. Trước mắt Paris là ba tuyệt sắc giai nhân, mỗi người một vẻ đẹp huyền thoại. Chàng ngây ngất.

Hera nói: “Nếu chàng trao cho ta quả táo vàng, ta sẽ cho chàng làm Vua khắp vùng châu Á rộng lớn, giàu có.”

Athena cất lời: “Hãy trao quả táo cho ta, chàng sẽ được trí tuệ siêu việt, sẽ chiến thắng mọi trận chiến, có vinh quang lẫy lừng.”

Aphrodite dịu dàng thì thầm: “Nếu chàng chọn ta, ta sẽ ban cho chàng nàng Helen (Hêlen) – người đẹp nhất châu Âu.”

Và chàng đã chọn. Không quyền lực. Không vinh quang. Chàng chọn sắc đẹp và tình yêu – thứ nhân đạo nhất, người nhất. Và thật vậy, trong ba nữ thần, ai có thể so sánh được với vẻ đẹp mê hoặc, làn môi hồng, ánh mắt sâu thẳm và thân hình căng tràn sức sống của Aphrodite? Nàng xứng đáng là "người đẹp nhất".

Hệ quả của lựa chọn

Song, Eris đã thành công, thành công to lớn. Vì quả táo vàng được trao cho Aphrodite, nên chiến tranh nổ ra. Giữa Troy (Tơ-roa) – quê hương của Paris, và Hy Lạp – quê hương của Helen, một cuộc chiến đẫm máu kéo dài mười năm bùng nổ, gây bao chết chóc, bao nhiêu đau khổ cho loài người, bao nhiêu rắc rối cho Thiên đình.

Để thực hiện lời hứa, Aphrodite bảo Paris đóng một con thuyền sang xứ Sparta (X-páct), nơi Helen sống cùng chồng là Menelaus (Mê-nê-lat), khi ấy đang vắng nhà. Helen đã theo chàng về Troy, mang theo cả vàng bạc châu báu.

Menelaus giận dữ, triệu tập toàn bộ vua chúa và các tướng tài Hy Lạp, khởi binh đánh Troy. Cuộc chiến thảm khốc, kéo dài, giết chết hàng vạn người. Không chỉ loài người tang thương, mà cả thần giới Olympos cũng chia rẽ. Aphrodite bênh Troy. Hera và Athena căm ghét, đứng về phía Hy Lạp.

Vì thế, ngày nay, người ta gọi “quả táo của sự bất hoà” để chỉ những nguyên nhân khơi mào cho các cuộc xung đột dai dẳng và tai hại. Chỉ một quả táo vàng bé nhỏ, một lựa chọn tưởng như vô hại, lại đủ sức châm ngòi cho cơn cuồng nộ trăm năm – giữa người và người, giữa thần và thần.

Nội dung chính