Văn bản "Lại thư gửi Vương Thông" của Nguyễn Trãi

LẠI THƯ GỬI VƯƠNG THÔNG (1427)

- Nguyễn Trãi -

(Hình ảnh này không có trong văn bản gốc)

Lúc đầu ai ai cũng đều vui vẻ tin phục. Sau thấy ở trong thành cứ dựng thêm rào lũy, sửa sang đồ binh, thì mọi người lại nghi lại sợ. Dẫu tôi là người được đội ơn ngài như ơn trời che đất chở mà cũng còn phần ân hận, huống là người khác? Ngài nói không phải là người đi săn, là người đánh cá, nhưng ngài chưa thả chim chó, vứt lưới chài để khiến người ta tin lời. Trước có người ở Khâu Ôn, vì uất ức tìm ra được tờ tâu mà ngày mồng 10 tháng chạp năm thứ 1, niên hiệu Tuyên Đức (1426), ngài sai thổ quan Vũ Nhân dâng đệ, cùng bức thư mà ngày 16 tháng ấy ngài lại sai thổ nhân Từ Thành dâng đệ. Tôi xem ý trong hai bản ấy, mới biết công đức của ngài như trời đất với muôn vật, phát dục tràn trề, sinh ý ngấm phát ra mà muôn vật không biết. Thư trước ngài trách tôi: “Không hay thờ kính đất trời cha mẹ”. Tôi không tự biết mang tội rất nặng, chỉ những lo sợ, nhưng tin rằng ngài tất rủ lòng dung thứ, không trách bị đâu. Tôi lại thấy trong các văn bản ấy có nói “Không vì một góc đất, mà làm nhọc thiên hạ”. Lời bàn ấy thực là xác đáng. Vì khiến ai ai cũng lòng như thế, thì thiên hạ tất vô sự rồi. Thế mà các quan trấn thủ, các nội quan cùng các quan Tam Ty dằng dai hội nghị, không đồng ý nhau, không biết các vị đại thần ở triều đình lại nhằng nhẵng kéo dài, bàn định như thế nào nữa? Nếu ngài quả mở lòng thành, như thư trước đã nói, khi phụng mệnh sang đây được tiện nghi hành sự và được về trước không phải đợi mệnh thì ngài nên quyết định trở về, vừa để giải biểu tiêu oan, làm phúc cho sinh linh thiên hạ, vừa để dắt dẫn nhà vua vào đường phải mà nêu tiếng tốt với thiên hạ đời sau, hà tất lại xin vài vạn quân để hộ viện. Ngài nên nghĩ lại, chẳng gì bằng thả chim chó, vứt lưới chài là hơn. Nếu may mà không nuốt mất lời trước, thì tôi xin mở đường về, phàm các cầu đường đều sửa sang tử tế, lương thực đều dự bị sẵn sàng, để đội quân ở các thành Nghệ An, Thuận Hóa, Tân Bình và Tiễn Vệ, không phạm mảy may, hoàn toàn tuân theo mệnh lệnh của ngài. Sự hiềm nghi của đôi bên đều tiêu tan hết. Có trời, có đất, xin chứng giám cho, nếu trái ước này, thần linh tru diệt. Kính xin ngài rủ lòng xét định.

Chú thích:

1. Thái Tông: ở đây là vua Thành Tổ nhà Minh. Trước khi xâm lược nước ta Minh Thánh Tổ (1403 – 1424), có ban bố tờ chiếu thư nói diệt nhà Hồ để lập con cháu họ Trần, hòng lừa dối nhân dân ta.