RUBRIC ĐÁNH GIÁ KĨ NĂNG VIẾT:
VIẾT
BÀI VĂN PHÂN TÍCH MỘT TÁC PHẨM VĂN HỌC
1. Giới thiệu
Trong chương trình Ngữ
văn 8, dạng bài viết bài văn phân tích một tác phẩm văn học giúp học sinh rèn luyện
năng lực phân tích văn bản văn học. Để làm tốt kiểu bài này, học sinh không chỉ
cần giới thiệu được tác giả, tác phẩm mà còn phải biết nêu chủ đề, phân tích một số đặc sắc nghệ thuật của tác phẩm như ngôn ngữ,
tình huống, cốt truyện, nhân vật, chi tiết nghệ thuật và nêu được giá trị, ý
nghĩa của tác phẩm. Vì vậy, việc xây dựng rubric đánh giá bài văn phân tích một tác phẩm văn học
là rất cần thiết. Rubric giúp giáo viên có hệ thống tiêu chí đánh giá bài
văn nghị luận văn học rõ ràng, đồng thời giúp học sinh biết cách tự kiểm
tra, điều chỉnh và nâng cao chất lượng bài viết của mình.
2. Rubric đánh giá bài văn phân tích một tác phẩm văn học
.
|
Tiêu chí đánh giá |
Mức tốt |
Mức đạt |
Mức chưa đạt |
Điểm |
|
1. Xác định đúng vấn đề nghị luận và giới thiệu tác phẩm |
Giới thiệu đúng tác giả, tác phẩm; nêu được cái nhìn bao quát về chủ
đề, giá trị hoặc ấn tượng nổi bật của tác phẩm; định hướng rõ nội dung nghị
luận. |
Giới thiệu được tác giả, tác phẩm nhưng còn đơn giản; cái nhìn bao
quát chưa rõ hoặc còn chung chung. |
Giới thiệu thiếu/sai tác giả, tác phẩm; chưa xác định rõ vấn đề nghị
luận. |
1,0 |
|
2. Phân tích được chủ đề, nội dung chính của tác phẩm |
Xác định đúng chủ đề; phân tích được những biểu hiện của chủ đề qua
nhân vật, sự việc, hình ảnh, chi tiết; làm rõ thông điệp, tư tưởng của tác phẩm. |
Xác định được chủ đề cơ bản nhưng phân tích chưa sâu; còn thiên về kể
lại nội dung; thông điệp tác phẩm nêu chưa rõ. |
Xác định sai hoặc mơ hồ về chủ đề; chủ yếu kể lại tác phẩm, ít phân
tích. |
2,0 |
|
3. Phân tích được một số đặc sắc nghệ thuật của tác phẩm |
Phân tích được đặc sắc nghệ thuật phù hợp với thể loại như ngôn ngữ,
tình huống, cốt truyện, nhân vật, chi tiết, hình ảnh, giọng điệu; chỉ ra được
tác dụng của nghệ thuật. |
Có nêu một số đặc sắc nghệ thuật nhưng phân tích tác dụng chưa sâu;
còn tách rời giữa nghệ thuật và nội dung. |
Ít hoặc không phân tích nghệ thuật; chỉ nêu tên yếu tố nghệ thuật mà
chưa làm rõ tác dụng. |
2,0 |
|
4. Sử dụng dẫn chứng và lí lẽ |
Dẫn chứng tiêu biểu, chính xác, phù hợp với luận điểm; biết phân tích
dẫn chứng. Sử dụng lí lẽ phù
hợp để làm rõ vấn đề. |
Có dẫn chứng nhưng chưa thật tiêu biểu; một số dẫn chứng mới được kể
lại, phân tích còn ít. Sử dụng
lí lẽ nhưng chưa làm cho vấn đề rõ ràng. |
Thiếu dẫn chứng, dẫn chứng sai hoặc không phù hợp; phân tích rời rạc. Thiếu lí lẽ hoặc lí lẽ không phù
hợp. |
1,5 |
|
5. Tổ chức bài viết và lập luận mạch lạc |
Bố cục đủ ba phần; luận điểm rõ; các ý sắp xếp hợp lí; đoạn văn liên
kết tốt; kết bài nêu được giá trị, ý nghĩa của tác phẩm. |
Bố cục cơ bản rõ nhưng một số ý sắp xếp chưa hợp lí; chuyển ý còn gượng;
kết bài còn đơn giản. |
Bố cục thiếu hoặc rối; luận điểm mờ; bài viết khó theo dõi; kết bài
sơ sài hoặc không rõ. |
1,5 |
|
6. Diễn đạt, chính tả và trình bày phù hợp với bài nghị luận văn học |
Diễn đạt trong sáng, có cảm xúc, không sáo rỗng; dùng từ phù hợp; câu
văn mạch lạc; ít lỗi chính tả, ngữ pháp; trình bày sạch đẹp. |
Diễn đạt hiểu được nhưng còn lặp từ, câu chưa gọn; có một số lỗi
chính tả, dùng từ, ngữ pháp nhưng không ảnh hưởng nhiều đến nội dung. |
Diễn đạt lủng củng, khó hiểu; nhiều lỗi chính tả, dùng từ, đặt câu;
trình bày cẩu thả. |
2,0 |
|
Tổng |
10,0 |
3. Lưu ý khi sử dụng rubric
Rubric này dùng để đánh
giá chất lượng bài văn phân tích một tác phẩm văn học, không dùng để đếm máy móc xem
học sinh có nhắc đủ các ý hay không. Khi chấm bài, giáo viên cần xem xét học
sinh có hiểu tác phẩm, biết nêu
chủ đề, phân tích đặc sắc
nghệ thuật, sử dụng dẫn chứng và
lí lẽ phù hợp, đa dạng
và diễn đạt được cảm nhận bằng lập luận rõ ràng hay không.
Với học sinh lớp 8, bài
viết không cần quá dài hoặc quá sâu, nhưng cần tránh hai lỗi thường gặp: kể
lại tác phẩm thay cho phân tích và liệt kê nghệ thuật mà không chỉ ra
tác dụng. Một bài viết tốt cần cho thấy học sinh biết đọc văn bản, biết lựa
chọn chi tiết tiêu biểu và biết trình bày nhận xét của mình một cách mạch lạc,
có căn cứ.
4. Kết luận
Có thể nói, rubric đánh
giá bài văn phân tích một
tác phẩm văn học lớp 8 không chỉ hỗ trợ giáo viên trong quá trình chấm bài mà
còn là công cụ định hướng học sinh học viết hiệu quả hơn. Khi các tiêu chí đánh giá bài nghị luận văn học
được trình bày rõ ràng, học sinh sẽ hiểu rằng một bài viết tốt không chỉ kể lại
nội dung tác phẩm, mà cần biết phân tích chủ đề, lựa chọn dẫn chứng tiêu biểu,
chỉ ra tác dụng của đặc sắc nghệ thuật và diễn đạt cảm nhận bằng lập luận mạch
lạc. Sử dụng rubric trong dạy học Ngữ văn 8 sẽ góp phần làm cho việc
đánh giá bài viết công bằng, minh bạch và giúp học sinh từng bước phát triển
năng lực viết văn nghị luận về tác phẩm văn học.
