Truyện ngắn Tờ thông báo thần kì của Thi Viễn Bắc

Đại lộ Dung Thành nam mới mở một quán ăn. Chủ quán là hai vợ chồng trẻ ở nhà quê lên. Hôm khai trương hai vợ chồng trang trí cửa hàng sáng sủa lắm. Bánh bao, mằn thắn làm sạch sẽ ngon miệng. Lễ khai trương cũng khá rôm rả. Song không biết làm thế nào, chắc là vừa mới đến chưa quen người quen khách, nên bánh bao, mằn thắn làm ngay trong đêm trắng tinh thơm phức bày ra trông như trái núi nhỏ vẫn y nguyên, mặc dù đã quá buổi. Chuyện này làm ông chủ sốt ruột và bà chủ mặt mày ủ rũ. Tục ngữ có câu “khai nghiệp đại cát”. Ngờ đâu ngày đầu mở quán đã bị giội gáo nước lạnh.

Hình ảnh này do Ai tạo - Không có trong văn bản gốc

Giữa lúc ông bà chủ đứng ngồi không yên thì xa xa có một chàng trai đi đến, trông mặt biết ngay là một thư sinh dài lưng tốn vải. Chàng trai một tay cầm mấy đồng tiền, một tay cầm quyển sách, vừa đi vừa đọc, bước dần tới quán ăn của họ. Thấy có khách đến, hai vợ chồng chủ quán hớn hở chạy ra mời vào. Một người tươi cười rối rít, một người mặt nở như hoa cùng cất tiếng:

- Ngài là vị khách đầu tiên từ khi chúng tôi khai trương. Để may mắn, chúng tôi xin được đãi ngài, ngài cứ ăn thật no!

Nói rồi, bà chủ còn pha trà bưng ra để chàng trai ăn cho trôi miệng. Chàng trai này ít nói, vừa ăn vừa uống, ăn no uống đủ, bèn đứng lên lấy tiền trả. Hai ông bà chủ cứ khăng khăng không chịu nhận tiền, hai bên đưa đẩy mãi làm chàng trai đỏ mặt tía tai ngượng nghịu. Chẳng biết làm thế nào, chàng trai đành nhận lại tiền, nhìn lướt qua bộ mặt quán ăn, chàng trai nói:

- Ông bà chủ nhiệt tình như vậy, tôi cũng không khách sáo nữa. Song thường nghe nói: “Vô công bất thu lộc” (Không có công thì đừng nhận lộc). Ông bà xem, tôi có thể giúp được gì?

Nghe vậy, ông chủ quán cảm thấy buồn cười, nghĩ bụng: cậu chỉ là thư sinh nghèo, vai không thể gánh, tay không thể xách, kê thì bảo hẹ, lúa thì bảo mạ, giúp được gì cơ chứ! Song lại nghĩ: không đúng. Tục ngữ có câu: “Hữu trí ngật trí, vô trí ngật lực” (có tri thức dùng tri thức, không có tri thức thì dùng sức) không nên coi thường người ta, có lẽ anh chàng sẽ giúp được mình một tay đây! Nhìn đống bánh bao to đùng, ông chủ nháy mắt ra hiệu cho bà chủ, bà chủ hiểu ý ngay, liền bảo chàng trai:

- Anh ơi! Anh đã có lòng nhiệt tình như vậy, chúng tôi cũng chẳng sợ xấu mặt. Vợ chồng tôi mới vào thành mở quán, chưa quen người quen việc, không ai giúp đỡ...

Ông chủ đỡ lời ngay:

- Hàng thật giá thực, lời mỏng song bán được nhiều là tôn chỉ đúng đắn của quán ăn chúng tôi, song ngài xem, hôm nay khai trương từ sáng đến giờ ngài là vị khách duy nhất của chúng tôi. Ngài ở thành phố này, giao du rộng, quen biết nhiều, có thể giúp chúng tôi mời một số khách hàng đến ăn để lấy tín nhiệm. Hôm nay có khách đến ăn uống, ngày mai chúng tôi không còn lo chẳng có ai quảng cáo hộ mình.

- Anh ơi, mọi sự gửi gắm ở anh...

Nói đi nói lại, hai vợ chồng chủ quán suýt nữa rơi nước mắt. Nghe vậy, chàng trai chau mày suy nghĩ rồi bảo:

- Đó chẳng qua là chuyện vặt, tôi sẽ giúp anh chị, đề nghị đưa giấy bút ra đây, tôi sẽ viết hộ một tờ thông báo.

Được chàng trai bằng lòng giúp đỡ, hai vợ chồng chủ quán sung sướng lắm, sau được biết chỉ là viết giúp bản thông báo liền cụt hứng, nghĩ bụng, quảng cáo mở quán mình đã dán, đốt pháo khai trương cũng đã làm, người qua lại cứ dửng dưng, có mắt chẳng thấy, có tai chẳng nghe, cậu có viết thêm bảng thông báo chẳng khác gì mèo giúp chó đớp mặt trăng, phí công vô ích. Song đã mở mồm cầu xin người ta, người ta bằng lòng giúp đỡ thì cứ để người ta làm. Vậy là ông chủ phải lấy giấy đỏ bút lông ra, thằng chết cãi thằng khiêng vậy. Không hy vọng gì, hai vợ chồng chủ quán cũng tỏ ra lạnh nhạt, bỏ mặc chàng trai, bận mải với công việc của mình. Viết xong thông báo, chàng trai dán lên chiếc ghế dài, dựng bên cạnh quán rồi đi.

Nào ngờ, sau khi chàng trai bỏ đi, khách hàng tới tấp vào quán. Mới đầu còn lèo tèo vài mống, về sau xếp thành một hàng dài, chẳng khác nào đàn kiến tha xương. Không đầy hai tiếng đồng hồ, đống bánh bao to đùng đã hết sạch. Vợ chồng chủ quán tươi cười hớn hở, tưởng như vừa nãy gặp được một vị thần tiên trẻ.

Bán hết đống bánh bao, vợ chồng chủ quán rảnh tay, tò mò đến trước cửa xem rốt cuộc chàng trai đã viết thông báo thần kỳ như thế nào. Lần đọc từng câu từng chữ, vợ chồng chủ quán bỗng cười lên ho hó. Thì ra, tờ thông báo viết:

“Thưa quý khách!

Hôm nay tốt ngày, nhà hàng chúng tôi khai trương. Đêm qua, do căng thẳng bận mải, bà chủ sơ ý để lẫn một chiếc nhẫn vàng 24K vào đống bột mì, tìm mãi vẫn không thấy. Kính mong quý khách khi dùng bánh bao của cửa hàng hãy chú ý cẩn thận. Nếu ai nuốt vào bụng gây ra tai nạn, nhà hàng chúng tôi xin chịu mọi phí tổn. Nếu vị nào phát hiện ra nhẫn vàng, chưa nuốt vào bụng gây phiền hà, chúng tôi xin biếu, không phải hoàn lại.

Vậy thông báo để quý khách biết.

Cửa hàng ăn

Ngày... tháng... năm...”

(Thi Viễn Bắc, 100 truyện ngắn hay Trung Quốc, tập 2, người dịch: Vũ Công Hoan, tuyển chọn: Ngô Văn Phú và nnk, NXB Hội Nhà văn, 1998, tr. 45-49)

Nội dung chính