Bài thơ Chiều hôm nhớ nhà của Bà Huyện Thanh Quan

Trời chiều bảng lảng Bóng hoàng hôn,

Tiếng ốc¹ xa đưa vẳng trống đồn.

Gác mái ngư ông về viễn phố²,

Gõ sừng mục tử³ lại cô thôn.

Ngàn mai gió cuốn chim bay mỏi,

Dặm liễu⁴ sương sa khách bước dồn.

Kẻ chôn Chương Đài⁵ người lữ thứ,

Lấy ai mà kể nỗi hàn ôn.

(Bà Huyện Thanh Quan, Tổng tập văn học Việt Nam, Tập 14, NXB Khoa học xã hội, Tr. 980)

Chú thích:

(1) Ốc: Tiếng tù và.

(2) Viền phố: Bến sông xa.

(3) Mục tử: Trẻ chăn trâu.

(4) Dặm liễu: Đường có trồng liễu, thường là được dùng để nói về đường dài, dẫn đến nơi xa.

(5) Chương Đài: Vốn là tên một lâu đài trong cung nhà Tần thời Chiến Quốc, thời Hán vẫn còn; ở Trường An thời Hán có phố Chương Đài... về sau, trong văn thơ, Chương Đài được dùng để nói về nơi ở của người quyền quý.

Tiểu sử Bà Huyện Thanh Quan

Bà Huyện Thanh Quan, tên thật là Nguyễn Thị Hinh, quê ở làng Nghi Tàm, hiện thuộc quận Tây Hồ, Hà Nội. Hiện chưa rõ năm sinh và năm mất của bà, nhưng cuộc đời và sự nghiệp của bà gắn liền với thế kỷ XIX.

Chồng bà, ông Lưu Nghị, làm tri huyện Thanh Quan (nay thuộc tỉnh Thái Bình), vì vậy, bà được gọi là Bà Huyện Thanh Quan.

Bà là một trong những nữ sĩ tài danh hiếm có của văn học Việt Nam thời trung đại.

Phong cách sáng tác của Bà Huyện Thanh Quan

Thơ của Bà Huyện Thanh Quan mang đậm dấu ấn của văn học trung đại Việt Nam, với những chủ đề như hoài cổ, tình yêu quê hương và nỗi nhớ về thời vàng son đã qua.

Các sáng tác của Bà Huyện Thanh Quan có lời thanh nhã, ý cổ kính, thường mang nặng nỗi u hoài nhớ tiếc quá khứ của vương triều Lê và Thăng Long.

Một số bài thơ tiêu biểu của Bà Huyện Thanh Quan

Mặc dù không sáng tác nhiều, những bài thơ của Bà Huyện Thanh Quan vẫn để lại dấu ấn sâu sắc trong lòng người đọc. Hầu hết các tác phẩm của bà được viết bằng chữ Nôm, theo thể thơ Đường luật, với những bài nổi bật như: Thăng Long thành hoài cổ, Chùa Trấn Bắc, Qua Đèo Ngang, Chiều hôm nhớ nhà, Tức cảnh chiều thu, Cảnh đền Trấn Võ, Cảnh Hương Sơn…

Nội dung chính